W Radoszach (gm. Barciany) ekologicznie uprawiają zboża i winogrona. Tak jak nasi dziadkowie...

Rolnictwo ekologiczne w Polsce od wejścia do UE rozwija się bardzo dynamicznie. Możliwości i perspektywy rozwoju są bardzo duże. Nasze warunki klimatyczne, małe zanieczyszczenie środowiska oraz zapał rolników sprzyja rozwojowi tego sektora rolnictwa. Nasi rodzice i dziadkowie produkowali żywność nieświadomie lub świadomie metodami ekologicznymi, lub w sposób ekologiczny opierając się na ciężkiej pracy, łącząc produkcję zwierzęcą i roślinną jako system produkcji obiegu zamkniętego. Wykorzystywali odmiany, gatunki, rasy czy linie roślin i zwierząt które są może mało wydajne ale przyjazne dla środowiska i odporne na czynniki zewnętrzne.

Powoli wracamy do tych gatunków np. pszenicy ozimej orkisz, samopszy, płaskurki, które charakteryzują się wysoką odpornością na warunki klimatyczne oraz choroby. Nie wymagają też nawożenia ani środków ochrony roślin. Wśród zwierząt to rasy bydła czy świń, które kiedyś były widoczne na naszej wsi. Każdy znał takie rasy jak białogrzbiety czy zwisłouche. Działania wspierane finansowo przez UE zachęcają do utrzymywania i rozwoju prastarych gatunków zbóż ras zwierząt określane jako rasy zachowawcze, które powoli się odbudowują. Dodatkowo świadomość konsumentów oraz poszukiwania dobrej i zdrowej żywności również zachęca rolników do poszerzania i rozwoju dalszej produkcji ekologicznej, która jest coraz częściej widoczna na półkach sklepowych i w Internecie.

Przykładem rozwoju i planowania produkcji ekologicznej jest gospodarstwo Państwa Cieślak, położone w miejscowości Radosze w gminie Barciany. Swoją historię rozpoczęli w 1992 roku. Obecnie gospodarstwo obejmuje ok. 50 ha użytków rolnych. Poszukując swojej drogi związanej z rolnictwem postanowili w 2017 roku przystąpić do certyfikacji w rolnictwie ekologicznym. Produkcja w gospodarstwie opiera się przede wszystkim na produkcji roślinnej. Podstawowe uprawy to soczewica, żyto, pszenica, nostrzyk, len oraz winogrona na własny użytek. Rolnik niedawno rozpoczął sprzedaż w ramach RHD (Rolniczy handel detaliczny - przyp. red.), co pozwala na uzyskanie dodatkowych dochodów. W gospodarstwie znajduję się również linia do doczyszczania ziarna, aby uzyskiwać dobry materiał do produkcji wysokiej jakości mąki.

Od wielu lat pan Krzysztof wykorzystuje pradawne gatunki zbóż. Zainteresował się pszenicą orkisz ozimą, która posiada wysoką zawartość białka na poziomie 13-17 proc. oraz bardzo dużej strawności, która przekracza 80 proc. wartości biologicznej od tradycyjnej pszenicy. Wzmacnia odporność, usuwa toksyny, ma dobry wpływ na krew, pomaga przy zmęczeniu i spadku energii. Pomaga przy problemach z sercem i układem krążenia oraz wzmożonej podatności na infekcje, w chorobach wątroby i nerek. Ponadto obniża poziom cholesterolu, zapobiega kamicy żółciowej, zmniejsza zapotrzebowanie na insulinę, wzmacnia narządy zmysłów, spowalnia procesy starzenia się organizmu. Posiada ono wysoką zawartość białka, witaminy E, soli mineralnych a niewielką skrobi, dzięki czemu jest ono szczególnie cenione przez osoby dbające o sylwetkę.

Jeśli chodzi o wymagania forma ozima orkiszu doskonale rośnie w warunkach klimatu polskiego i dużo lepiej wytrzymuje warunki klimatyczne niż pszenica zwyczajna. Charakteryzuje się też mniejszymi wymaganiami cieplnymi w ciągu całego okresu wegetacji. Rośliny rozwijają się w temperaturze niższej niż pszenica. Warunki pogodowe nie mają większego wpływu na plon. Orkisz ma wymagania glebowe mniejsze niż pszenica zwyczajna, możliwa jest nawet produkcja na glebach klasy V.

Nowością w gospodarstwie jest pszenica odmiany TRISPA. Jest to pszenica okrągłoziarnowa formy jarej. Prastary gatunek pszenicy pochodząca z południowego Pakistanu i północno-zachodnich Indii, wyselekcjonowana przez Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy. Ziarno ma wysoką zawartość: fosforu, który utrzymuje prawidłową strukturę kości i zębów, magnezu wspomagającego pracę układu nerwowego, chroniącego serce, regulującego pracę mięśni, stwierdzono również wysoką zawartość cynku i manganu, które wchodzą w skład enzymów i płynów ustrojowych, budują tkanki i odpowiadają za prawidłowe funkcjonowanie narządów wewnętrznych. Badania stwierdziły również że ziarno zawiera o 18 proc. więcej białka ogólnego w porównaniu do pszenicy tradycyjnej. Białko to wyróżnia się dodatkowo korzystnym składem aminokwasów egzogennych, których nasz organizm nie potrafi sam wytworzyć i musimy dostarczyć je wraz z pożywieniem. Rolnik jest bardzo zadowolony z wprowadzonego gatunków pszenicy uzyskując plon na poziomie 2t/ha. Planowane jest również wprowadzenie owsa bezłuskowego.

Innowacyjną uprawą w gospodarstwie jest winnica. W 2011 roku Pan Krzysztof sprowadził z południa Polski 69 krzaków winogron jako zalążek przyszłej winnicy, która aktualnie ma ok. 0,03 ha. W skład uprawy wchodzą różne odmiany krzewów: Marechal Foch i Sabrevois odmiany czerwone przerobowe odporne na choroby oraz mrozy. Sprawdzające się w chłodnym klimacie oraz bardzo dużym wzroście. Kolejne dwie odmiany Adalmiina i Aurora o biało-zielonych owocach przerobowe o bardzo wysokiej odporności na mrozy nawet do -35°C i dużej odporności na choroby oraz Swenson Red odmiana deserowa jasnoczerwona obficie owocująca o wysokiej mrozoodporności. Ostatnią odmianą jest Einset Seedless bezpestkowa. Jest to najlepsza z odmian beznasiennych o bardzo wysokiej zdrowotności i wysokim plonowaniu. Państwo Cieślak stworzyli zalążek winnicy na Warmii i Mazurach, w którą włożyli dużo pasji i pracy. W przyszłości plon będzie stanowił piękne wino dla przyszłych kuracjuszy gospodarstwa agroturystycznego, jedno z marzeń gospodarza.

Również budynki na terenie gospodarstwa zostały odrestaurowane i pięknie wyposażone, które w niedalekim czasie będą stanowiły zaplecze z pokojami dla wczasowiczów.
Tak więc widzimy, że możliwości rozwoju i zamiłowanie do rolnictwa, wsi, natury dają podstawy do tworzenia pięknych gospodarstw ekologicznych, w których możemy łączyć pasję i wiedzę budować miejsca, gdzie będziemy chcieli wracać, poznawać, oglądać i smakować. Takie gospodarstwa wraz z innymi pobliskimi gospodarstwami będą stanowiły zaplecze rozbudowy i poznawania otaczającego nas ludzi i natury. Wieś jest miejscem wyciszenia i zbliżenia.

mgr inż. Edward Lesiak